خواندن برچسب لوازم آرایشی؛ راهنمای INCI، تاریخ انقضا و نماد PAO

برای خواندن برچسب لوازم آرایشی سه بخش را بررسی کنید: فهرست ترکیبات (INCI) که به ترتیب غلظت از زیاد به کم نوشته می‌شود، تاریخ‌ها و نماد PAO (ظرف باز) که مدت مصرف را نشان می‌دهد، و اطلاعات واردکننده و سازنده که اصالت و مجوز کالا را مشخص می‌کند. با همین سه مورد می‌توانید بدون تخصص، محصول مناسب پوست خود را بشناسید.

در ادامه یاد می‌گیرید ترتیب مواد را چطور تفسیر کنید، معنی درصدها و ادعاهای روی بسته (مثل «بدون عطر» یا «فاقد چربی») چیست، نماد PAO و تاریخ انقضا را چطور بخوانید و محصولات را چطور درست نگهداری کنید.

چرا خواندن برچسب لوازم آرایشی مهم است؟

برچسب مهم‌ترین منبع اطلاعات شما درباره‌ی محصول است، مهم‌تر از تبلیغات و توضیحات فروشنده. با خواندن آن می‌توانید:

• از مواد حساسیت‌زای شناخته‌شده در پوست خودتان پرهیز کنید.
• خرید هوشمندانه کنید و بدانید برای ماده مؤثره‌ی مورد نظر پول می‌دهید یا فقط برای نام برند.
• محصول را متناسب نوع پوست (چرب، خشک، حساس) انتخاب کنید.
• تاریخ مصرف را کنترل کنید و از مصرف محصول خراب پرهیز کنید.

برچسب‌خوانی در ساختن روتین هم نقش اصلی دارد؛ وقتی بدانید هر سرم چه ماده‌ای دارد، چیدن مراحل راحت‌تر می‌شود. برای ترتیب درست مراحل، راهنمای روتین پوستی را بخوانید.

فهرست ترکیبات INCI را چطور بخوانیم؟

INCI یک استاندارد بین‌المللی برای نامگذاری مواد آرایشی است. اسم مواد به لاتین نوشته می‌شود تا در همه کشورها یکسان باشد. قانون اصلی این است: مواد به ترتیب غلظت از بیشتر به کمتر نوشته می‌شوند، تا جایی که غلظت به یک درصد برسد. بعد از این خط «یک درصد»، مواد می‌توانند به هر ترتیبی چیده شوند.

معمولا در ابتدای فهرست «آب» (Aqua) یا حلال اصلی می‌آید. اگر ماده‌ای که روی جعبه تبلیغ شده، در انتهای فهرست و نزدیک به عطر و نگهدارنده‌ها باشد، غلظتش کم است.

معنی درصدها روی برچسب سرم‌ها

وقتی روی سرم «۱۰٪ نیاسینامید» نوشته شده یعنی در هر ۱۰۰ گرم محصول، ۱۰ گرم از آن ماده است. هر ماده غلظت مؤثر و حد تحمل خودش را دارد؛ درصد بالا لزوما بهتر نیست. برای نمونه، آزلائیک اسید ۱۰ درصد در محصولات ضدجوش و ضدلک رایج است، سالیسیلیک اسید معمولا ۰٫۵ تا ۲٪، رتینول حدود ۰٫۲۵ تا ۱٪ (که رتینول یک درصد در رده قوی‌تر است) و گلیکولیک اسید ۵ تا ۱۰٪ دیده می‌شود (گلیکولیک اسید هفت درصد غلظت متوسط است).

برندهایی که درصد را شفاف اعلام می‌کنند، اعتماد بیشتری ایجاد می‌کنند. اوردینری یکی از برندهایی است که نام و غلظت را روی بسته می‌نویسد؛ در راهنمای محصولات اوردینری بیشتر درباره‌ی آن‌ها بخوانید. نمونه‌ای از سرم‌های با درصد مشخص که می‌توانید برچسب‌هایشان را بررسی کنید:

دنبال سرم بیشتر هستید؟ انواع سرم صورت را با خواندن فهرست ترکیبات مقایسه کنید. برای ترکیب درست غلظت‌ها با هم، جدول ترکیب مواد مؤثره پوست را ببینید.

ادعاهای روی بسته؛ بدون عطر، فاقد چربی، غیرکومدوژن

ادعاهای تبلیغاتی همیشه معنای علمی ثابت ندارند، اما بعضی عبارت‌ها تعریف مشخصی دارند:

• بدون عطر (fragrance-free): هیچ عطر یا ماده معطر به محصول افزوده نشده است. بی‌بو (unscented): ممکن است ماده‌ای برای پوشاندن بوی خام اضافه شده باشد؛ پس لزوما بدون عطر نیست.
• فاقد چربی (oil-free): روغن‌های سنگین ندارد؛ اما می‌تواند چربی‌هایی مثل اسیدهای چرب در فرمول داشته باشد. برای مرطوب‌کننده‌های سبک، آبرسان پوست فاقد چربی گزینه‌ی مناسبی برای پوست چرب است.
• غیرکومدوژن (non-comedogenic): برای مسدود نکردن منافذ طراحی شده است، اما تضمین مطلق نیست.
• بدون پارابن: پارابن‌ها نگهدارنده‌اند؛ نبودنشان به معنای فقدان نگهدارنده نیست و جایگزین‌هایی در فرمول وجود دارد.
• الکل: الکل‌های چرب (مثل Cetyl Alcohol) نرم‌کننده و بی‌ضرراند، اما الکل خشک‌کننده (Alcohol Denat.) در پوست حساس تحریک ایجاد می‌کند.

تاریخ انقضا و نماد PAO

نماد PAO (Period After Opening) شکل یک ظرف باز است که عددی مثل ۶M، ۱۲M یا ۲۴M کنار آن نوشته شده. این عدد یعنی بعد از باز کردن در بسته، محصول تا چند ماه با کیفیت و ایمنی مصرف می‌شود. نماد PAO روی لوازم آرایشی متفاوت از تاریخ انقضا است:

بسیاری از محصولات کره‌ای و اروپایی فقط تاریخ تولید و PAO دارند و تاریخ انقضا را از جمع این دو حساب می‌کنند. تاریخ انقضای لوازم آرایشی معمولا ۲۴ تا ۳۶ ماه بعد از تولید است، اما ویتامین سی، رتینول و ماسک‌های آبکی زودتر خراب می‌شوند. اگر تاریخ‌ها پاک‌شده یا با کد بچ نمی‌خوانند، مشکوک است؛ بررسی تاریخ تولید با کد بچ را در تشخیص لوازم آرایشی اصل از تقلبی توضیح داده‌ایم.

کشور سازنده و برچسب واردکننده

پرسش‌هایی مثل «بایودرما ساخت کجاست»، «نوتروژینا ساخت کجاست»، «فیلیپس ساخت کجاست» یا «ریش تراش یاندو ساخت کجاست» رایج‌اند. باید بدانید کشور مبدأ برند با کشور تولید ممکن است فرق کند. برای مثال برند ممکن است فرانسوی یا آمریکایی باشد اما محصول در کارخانه‌ای در کشور دیگری ساخته شده باشد. جواب دقیق را از عبارت «Made in …» روی جعبه یا بدنه بگیرید، نه از شهرت برند.

برچسب فارسی کالای وارداتی رسمی باید این اطلاعات را داشته باشد: نام و نشانی واردکننده، مجوز بهداشت یا شماره ثبت، تاریخ تولید و انقضا و نحوه مصرف. نبود این برچسب یا برچسب بی‌کیفیت نشانه ورود غیررسمی است.

نگهداری درست لوازم آرایشی

• محصولات را دور از نور مستقیم، گرما و رطوبت حمام نگه دارید؛ گرما و نور فرمول را تخریب می‌کند.
• سرم‌های ویتامین سی را ترجیحا در جای خنک و تاریک یا یخچال نگه دارید و درب را محکم ببندید.
• با انگشت کثیف داخل کاسه نکنید؛ از اسپاتول استفاده کنید.
• بعد از باز کردن، تاریخ بازشدن را با ماژیک روی ظرف یادداشت کنید.

نشانه‌های خراب شدن: تغییر رنگ (مثلا سرم ویتامین سی که تیره و قهوه‌ای می‌شود)، بوی ترش یا تند، جدا شدن فاز آب و روغن و ظهور ذرات. در این حالت محصول را دور بیندازید. برای مرور محصولات روتین، محصولات مراقبت پوست را ببینید.

جدول خلاصه نمادهای روی بسته‌بندی

مواد شناخته‌شده برای حساسیت و تحریک

اگر پوست حساس دارید یا قبلا واکنش نشان داده‌اید، این موارد را در فهرست ترکیبات جستجو کنید:

• عطر و اسانس (Parfum، Fragrance، Linalool، Limonene): از شایع‌ترین عوامل واکنش پوستی؛ خیلی از اسانس‌های گیاهی هم در این گروه‌اند.
• الکل دناتوره (Alcohol Denat.): در غلظت بالا، به‌خصوص اگر در ابتدای فهرست باشد، پوست خشک و حساس را اذیت می‌کند.
• سولفات‌ها (Sodium Lauryl Sulfate): در شوینده‌های تند؛ پوست خشک را بیشتر خشک می‌کنند.
• اسیدهای قوی و رتینول: مفیدند اما برای پوست حساس باید تدریجی وارد شوند.

یادتان باشد وجود یک ماده در فهرست به معنای ضرر قطعی نیست؛ غلظت، فرمول و حساسیت فردی مهم‌اند. اگر سابقه آلرژی دارید، بهتر است قبل از خرید با پزشک پوست مشورت کنید و همیشه تست حساسیت بزنید.

چک‌لیست ۶ مرحله‌ای قبل از خرید

1. نوع محصول و نوع پوست مورد نظر را روی جعبه بخوانید.
2. فهرست INCI را بررسی کنید و ماده مؤثره را در ابتدای فهرست پیدا کنید.
3. عطر و الکل خشک‌کننده را در صورت حساسیت بررسی کنید.
4. تاریخ تولید، انقضا و PAO را کنترل کنید.
5. برچسب فارسی با نام واردکننده و مجوز بهداشت را ببینید.
6. از فروشنده معتبر بخرید و فاکتور را نگه دارید.

با تمرین، خواندن برچسب فقط یک دقیقه طول می‌کشد و شما را از خرید پرهزینه و ناسازگار نجات می‌دهد. همچنین بعد از خرید، اولین بار آن را روی بخش کوچکی از پوست امتحان کنید و در صورت هرگونه علامت مصرف را متوقف کنید.

برچسب ضدآفتاب‌ها را چطور بخوانیم؟

برچسب ضدآفتاب چند نکته اختصاصی دارد. عدد SPF میزان محافظت در برابر UVB را نشان می‌دهد و علامت PA+ تا PA++++ یا عبارت «Broad Spectrum» یعنی محافظت در برابر UVA هم وجود دارد. فیلترها دو نوع‌اند: معدنی (مثل Zinc Oxide و Titanium Dioxide) که روی پوست می‌نشینند و شیمیایی (مثل Avobenzone) که نور را جذب می‌کنند. ضدآفتاب معدنی معمولا برای پوست حساس ملایم‌تر است. اگر عبارت «ضدآب» (Water Resistant) را می‌بینید، به یاد داشته باشید هر ۲ ساعت تجدید لازم است و در شب باید با پاک‌کننده مناسب پاک شود. برای انتخاب، ضدآفتاب صورت را ببینید.

برچسب لوازم آرایش رنگی

در لوازم آرایش رنگی، شماره سایه، CI (Color Index) و فهرست رنگدانه‌ها روی برچسب آمده است. بعضی رنگدانه‌ها برای ناحیه چشم یا لب مجاز نیستند؛ پس کاربرد مجاز محصول (مثلا «برای لب»، «برای ناحیه چشم») را بخوانید. برچسب «تست‌شده توسط پوست‌پزشک» تبلیغ است نه تضمین؛ فهرست مواد را بسنجید.

سوالات متداول

خواندن برچسب چند دقیقه وقت می‌گیرد اما از حساسیت، هزینه اضافی و محصول خراب جلوگیری می‌کند. برای انتخاب آگاهانه، محصولات مراقبت پوست و سرم صورت آرازیب را با همین نکته‌ها بررسی کنید.