پپتید چیست؟ خواص پپتید و کلاژن برای پوست

پپتید چیست؟ پپتیدها زنجیره‌های کوتاهی از اسیدهای آمینه‌اند که در واقع قطعه‌های کوچک پروتئین‌ها هستند. در مراقبت پوست، پپتیدها مانند پیام‌رسان عمل می‌کنند: به سلول‌های پوست خبر می‌دهند که کلاژن بیشتری بسازند یا سد دفاعی را ترمیم کنند. «پپتید» و «پپتاید» هر دو املای رایج یک کلمه‌اند.

بیایید همین ابتدا یک نکته را روشن کنیم: وقتی از پپتید برای پوست حرف می‌زنیم، منظورمان محصولات موضعی مثل سرم، تونر و کرم است، نه مکمل خوراکی یا تزریق. در این مقاله با انواع پپتید، تفاوت پپتید و کلاژن، نحوهٔ استفاده و ترکیب با رتینول و هیالورونیک اسید آشنا می‌شوید و چند محصول پپتیددار مناسب را می‌بینید.

پپتید چیست؟

پروتئین‌های پوست مثل کلاژن و الاستین از صدها اسید آمینه تشکیل شده‌اند. وقتی این پروتئین‌ها تجزیه می‌شوند، تکه‌های کوچکی به نام پپتید باقی می‌ماند. بدن این تکه‌ها را نشانهٔ «آسیب» تفسیر می‌کند و ساخت کلاژن تازه را فعال می‌کند. محصولات آرایشی با به‌کارگیری پپتیدهای ساخته‌شده در آزمایشگاه، همین مکانیسم را تقلید می‌کنند.

چرا اندازهٔ کوچک مهم است؟

مولکول‌های بزرگ‌تر از یک حد از لایهٔ شاخی عبور نمی‌کنند. پپتیدها به‌دلیل اندازهٔ کوچک‌تر، شانس بیشتری برای نفوذ دارند، اما نوع پپتید، فرمول و پایداری هم دخیل است. به همین دلیل همهٔ محصولات پپتیددار یک اثر ندارند و فهرست ترکیبات اهمیت دارد.

انواع پپتید در محصولات مراقبت پوست

پپتیدها بر اساس نقشی که دارند به چند دستهٔ اصلی تقسیم می‌شوند. شناخت این دسته‌ها کمک می‌کند هدفمند انتخاب کنید.

نام پپتیدها را روی برچسب چطور بشناسیم؟

در فهرست ترکیبات (INCI) به نام‌هایی که با پیشوندهایی مثل Palmitoyl، Acetyl، Copper و پسوندهای peptide یا tripeptide یا hexapeptide ختم می‌شوند توجه کنید. هر چه این ترکیبات در نیمهٔ اول لیست باشند، غلظت بیشتری دارند. نام «مولتی‌پپتید» یعنی چند نوع پپتید با هم در فرمول وجود دارد.

پپتید کلاژن و کلاژن در کرم‌ها چه می‌کنند؟

کلاژن موضعی، مولکولی بزرگ است که از سطح پوست نفوذ نمی‌کند. اثر اصلی آن ایجاد یک لایهٔ آبرسان و نرم روی پوست است؛ پوست را مرطوب و لطیف نشان می‌دهد، اما کلاژن عمیق پوست را جایگزین نمی‌کند. در مقابل، «پپتید کلاژن» قطعات کوچک‌تری هستند که می‌توانند به‌عنوان سیگنال عمل کنند. در بسیاری از محصولات، این دو در کنار هم می‌آیند تا هم آبرسانی و هم تحریک ساخت کلاژن را پوشش دهند.

PDRN در محصولات کره‌ای

در سال‌های اخیر محصولات کره‌ای حاوی PDRN (پلی‌دئوکسی‌ریبونوکلئوتید) محبوب شده‌اند. این ماده برای ترمیم و بازسازی پوست در فرمول‌ها به کار می‌رود و معمولاً در کنار پپتید و کلاژن دیده می‌شود. مثلاً سرم نامبوزین شمارهٔ ۲ Rose PDRN Collagen Plumping از این گروه است.

پپتید مس؛ ستارهٔ ترمیم

مس تری‌پپتید-۱ (پپتید مس) یکی از شناخته‌شده‌ترین پپتیدهاست که برای ترمیم بافت و بهبود ظاهر پوست آسیب‌دیده استفاده می‌شود. چون مس با برخی ترکیبات اسیدی واکنش می‌دهد، آن را جدا از ویتامین C و اسیدهای قوی به کار ببرید. این پپتید بیشتر در سرم‌ها و کرم‌های شبانه دیده می‌شود.

ترتیب لایه‌گذاری

قانون ساده این است که محصولات از رقیق به غلیظ استفاده شوند: تونر، اسنس یا سرم پپتید، سپس کرم. پپتیدها در محیط pH ملایم (حدود ۵ تا ۷) بهتر کار می‌کنند، پس بلافاصله بعد از اسیدهای قوی که pH پوست را پایین می‌آورند، سرم پپتید نزنید و ده تا بیست دقیقه صبر کنید.

نگهداری

سرم‌های پپتیدی را دور از نور مستقیم و گرما نگه دارید و در بسته‌بندی دربسته بمانند. تغییر شدید رنگ یا بوی ناخوشایند نشانهٔ فاسد شدن است و محصول باید دور ریخته شود.

پپتید برای پوست چه فایده‌ای دارد؟

سفتی و الاستیسیته

با تحریک ساخت کلاژن و الاستین، پوست در طول هفته‌ها منسجم‌تر و برگشت‌پذیرتر می‌شود. این اثر برای افتادگی خفیف و پوستی که شادابی‌اش را از دست داده، ملموس است.

کاهش خطوط ریز

پپتیدها با پر کردن پوست از درون و کم کردن خشکی، ظاهر خطوط ریز را بهتر می‌کنند. برای دیدن تصویر بزرگ‌تر از پیشگیری و درمان چروک، راهنمای چین و چروک صورت را بخوانید.

تقویت سد دفاعی

برخی پپتیدها به ترمیم سد پوست کمک می‌کنند و پوست را در برابر عوامل محیطی محکم‌تر می‌سازند.

مناسب پوست حساس

بر خلاف رتینول و اسیدها، پپتیدها معمولاً قرمزی و پوسته‌ریزی ایجاد نمی‌کنند. اگر دنبال یک ماده ضد چروک بدون دردسر هستید، یک سرم پپتید و کلاژن شروع بسیار خوبی است.

شواهد علمی چقدر قوی است؟

پژوهش‌های آزمایشگاهی نشان داده‌اند برخی پپتیدها مثل پپتید مس و پالمیتویل پنتاپپتید ساخت کلاژن را در سلول‌ها تحریک می‌کنند. با این حال شواهد بالینی بر روی انسان نسبت به رتینول محدودتر است و اثرها معمولاً ملایم‌تر و تدریجی‌اند. بنابراین پپتیدها را به‌عنوان بخشی از یک روتین کامل در نظر بگیرید و از آن‌ها انتظار تغییر چهره نداشته باشید.

اشتباه‌های رایج هنگام خرید پپتید

• اعتماد به اسم روی بسته بدون خواندن فهرست ترکیبات؛ بعضی محصولات پپتید را در انتهای لیست و با غلظت ناچیز دارند.
• مقایسهٔ مستقیم پپتید با رتینول؛ این‌ها دو ابزار مکمل‌اند.
• مصرف نامنظم؛ پپتیدها با استفادهٔ روزانهٔ چند ماهه اثر می‌گذارند.
• انتظار اثر بوتاکسی؛ پپتیدهای شبه بوتاکس فقط ظاهر چین‌های سطحی را بهتر می‌کنند.

نحوه استفاده از سرم و تونر پپتید

1. صورت را بشویید و با تونر آماده کنید. یک تونر جوانساز حاوی پپتید مرحلهٔ اول را هم پوشش می‌دهد.
2. چند قطره سرم پپتید را روی پوست کمی نمدار بریزید و با نوک انگشت بزنید تا جذب شود.
3. چند دقیقه صبر کنید و بعد مرطوب‌کننده بزنید.
4. صبح‌ها در پایان ضدآفتاب بزنید.

پپتید را هم صبح و هم شب می‌توان استفاده کرد. نتیجه به زمان نیاز دارد و معمولاً بعد از ۸ تا ۱۲ هفتهٔ استفادهٔ روزانه دیده می‌شود؛ پس زود قضاوت نکنید. تونر نامبوزین شمارهٔ ۹ حاوی پپتاید، PDRN و NAD و تونر مدیکیوب PDRN CICA دو نمونهٔ مناسب این مرحله‌اند.

نمونه روتین با پپتید

صبح: شوینده، تونر پپتیددار، سرم ویتامین C، مرطوب‌کننده و ضدآفتاب. شب: پاک‌کننده، شوینده، سرم پپتید، رتینول در شب‌های مشخص یا کرم شب. اگر پوست حساس دارید، فقط یک ماده فعال را تغییر دهید و بقیهٔ روتین را ثابت نگه دارید تا واکنش پوست را بسنجید.

ماسک و محصولات تکمیلی

ماسک‌های ورقه‌ای کلاژنی و پپتیدی مثل ماسک ژلی مدیکیوب PDRN Pink Collagen هفته‌ای یکی دو بار آبرسانی فشرده می‌دهند و برای روز قبل از مهمانی یا پوست کدر خوب‌اند؛ اما نقش آن‌ها مکمل است و جای مراقبت روزانه را نمی‌گیرد.

پپتید را با چه موادی ترکیب کنیم؟

پپتید و رتینول

این دو مکمل یکدیگرند: رتینول محرک قوی نوسازی است و پپتید بدون تحریک ساخت کلاژن را تقویت می‌کند. می‌توانید شب‌ها رتینول و صبح‌ها پپتید بزنید یا هر دو را در یک شب با فاصله به کار ببرید. توضیحات بیشتر در رتینول چیست آمده است.

پپتید و هیالورونیک اسید

هیالورونیک اسید آب را در پوست نگه می‌دارد و پپتید پیام ساخت را می‌دهد؛ ترکیب هر دو آبرسانی و سفتی را هم‌زمان پوشش می‌دهد. اگر هنوز با این ماده آشنا نیستید، هیالورونیک اسید چیست را ببینید.

چه موادی را در کنار پپتید نزنیم؟

پپتید مس با ویتامین C قوی (لایه‌برداری و اکسید شدن) و اسیدهای قوی AHA و BHA هم‌زمان خوب کار نمی‌کند؛ آن‌ها را در زمان‌های جدا (ویتامین C صبح و پپتید مس شب) استفاده کنید.

پپتید برای کدام پوست و چه سنی مناسب است؟

پپتیدها تقریباً برای هر نوع پوست مناسب‌اند. پوست چرب با فرمول‌های سرمی سبک و پوست خشک با کرم‌های پپتیدی غنی‌تر بهترین نتیجه را می‌گیرند. اگر پوستتان رتینول را تحمل نمی‌کند یا باردار هستید و باید از رتینول دوری کنید، پپتید جایگزین ملایمی است؛ البته در بارداری هر محصول جدید را با پزشک هماهنگ کنید.

پیشگیری با پپتیدها را از اواخر دههٔ ۲۰ می‌توان شروع کرد، یعنی زمانی که تولید کلاژن آهسته‌تر می‌شود. برای پوست بالای ۳۵ سال، ترکیب پپتید با رتینول و ضدآفتاب بهترین نتیجه را می‌دهد.

بهترین محصولات پپتیددار

گزینه‌های زیر در فروشگاه موجود است. برای مشاهدهٔ همهٔ مدل‌ها، دستهٔ محصولات ضد چروک را ببینید. اگر دنبال معرفی کامل شمارهٔ ۹ و سایر محصولات نامبوزین هستید، راهنمای نامبوزین را بخوانید.

سوالات متداول

پپتیدها مسیر ملایم و علمی برای پوست سفت‌تر و جوان‌تر هستند. با یک سرم یا تونر ساده شروع کنید، صبور باشید و ضدآفتاب را فراموش نکنید. برای انتخاب محصول، انواع سرم صورت آرازیب را ببینید.