گلیکولیک اسید چیست؟ خواص برای صورت و زیر بغل + طرز مصرف

گلیکولیک اسید چیست؟ گلیکولیک اسید (Glycolic Acid) یک آلفا هیدروکسی اسید (AHA) با کوچک‌ترین مولکول در این خانواده است که از نیشکر به دست می‌آید و با شل کردن پیوند سلول‌های مرده سطح پوست، به درخشش پوست کدر، کمرنگ شدن لک‌ها و صاف‌تر شدن بافت کمک می‌کند. چون مولکولش کوچک است، سریع‌تر از سایر AHAها نفوذ و اثر می‌کند.

این ماده قدرتمند است و در صورت مصرف نادرست حساسیت و تیرگی ایجاد می‌کند. در این راهنما درصد مناسب، روش استفاده روی صورت و زیر بغل، مقایسه با لاکتیک و سالیسیلیک اسید و نکات ایمنی را می‌خوانید.

گلیکولیک اسید چیست؟

گلیکولیک اسید کوچک‌ترین مولکول در گروه AHAهاست. این ویژگی باعث می‌شود راحت‌تر از لایه شاخی عبور کند و پیوند بین سلول‌های مرده را سست کند تا ریزش و تجدید سلولی سریع‌تر شود. نتیجه، پوستی روشن‌تر، صاف‌تر و با جذب بهتر محصولات بعدی است.

پاسخ کوتاه: گلیکولیک اسید لایه‌بردار شیمیایی است که سطح پوست را برمی‌دارد؛ برای پوست کدر، لک سطحی و بافت ناصاف مناسب است ولی باید با درصد پایین، تدریجی و همراه ضدآفتاب استفاده شود.

چرا اثر سریع‌تری دارد؟ همان کوچکی مولکول. اما این سرعت یعنی ریسک تحریک هم بیشتر است؛ پس مصرف را با احتیاط شروع کنید.

گلیکولیک اسید برای چی خوبه؟

۱. درخشش پوست کدر

لایه‌ای از سلول‌های مرده روی پوست نور را کدر منعکس می‌کند. با برداشته شدن آن، پوست شادابتر و درخشان‌تر می‌شود.

۲. کمرنگ شدن لک

گلیکولیک اسید با تسریع جایگزینی سلول‌های رنگدانه‌دار سطح، به روشن‌تر و یکدست‌تر دیده شدن لک‌های سطحی کمک می‌کند. برای شناخت انواع لک و اینکه این اسید کجای روتین ضد لک قرار می‌گیرد، راهنمای لک صورت را بخوانید. این ماده سفیدکننده نیست؛ فقط پوست را روشن‌تر و یکدست‌تر نشان می‌دهد.

۳. صاف شدن بافت

زبری، برجستگی‌های ریز و ناهمواری‌های سطحی با استفاده منظم کمتر می‌شود.

۴. کمک به جوش‌های سطحی

با باز کردن منافذ و کم کردن سلول‌های مرده، به کاهش جوش‌های سرسیاه و گرفتگی منافذ کمک می‌کند. برای جوش‌های التهابی عمیق، سالیسیلیک اسید و مشورت پزشک مناسب‌تر است.

درصد مناسب گلیکولیک اسید

نمونه‌ها: تونر گلیکولیک اسید ۷٪ اوردینری برای مصرف چندشبه در هفته و سرم پیلینگ AHA 30٪ + BHA 2٪ اوردینری که باید فقط هفتگی و طبق دستور بسته استفاده شود. برای آشنایی بیشتر با این برند، راهنمای محصولات اوردینری را ببینید.

نحوه استفاده از گلیکولیک اسید روی صورت

1. شب، صورت را با شوینده ملایم بشویید و کاملا خشک کنید.
2. تونر گلیکولیک را روی پد یا انگشت بریزید و روی صورت بکشید؛ از دور چشم و لب دور بمانید.
3. ۵ تا ۱۰ دقیقه صبر کنید (برای تونر نیازی به شستن نیست).
4. آبرسان یا کرم ترمیم‌کننده بزنید.
5. صبح روز بعد حتما ضدآفتاب بزنید.

با ۲ شب در هفته شروع کنید و در صورت تحمل کامل به ۳ شب برسید. برای انتخاب، تونر گلیکولیک اسید را در فروشگاه ببینید. اگر روش ملایم‌تری می‌خواهید، شوینده لایه‌بردار با تماس کوتاه گزینه مناسبی است. راهنمای کامل لایه‌برداری را هم در لایه‌برداری صورت بخوانید.

گلیکولیک اسید برای زیر بغل؛ روش درست و نکات ایمنی

تیرگی زیر بغل معمولا ناشی از اصطکاک، اصلاح مکرر و تجمع سلول‌های مرده است. لایه‌برداری ملایم با گلیکولیک اسید به برداشتن لایه کدر و کاهش تیرگی سطحی و گاهی بوی ناشی از تجمع سلول‌ها کمک می‌کند.

• تونر را فقط روی پوست کاملا تمیز و خشک بزنید.
• شب‌ها استفاده کنید و بلافاصله بعد از اصلاح یا اپیلاسیون نزنید؛ حداقل ۲۴ ساعت فاصله بدهید.
• با ۲ بار در هفته شروع کنید و بعد از آن مرطوب‌کننده ملایم بزنید.
• در روز از ضدتعریق‌های حاوی الکل روی پوست تحریک‌شده استفاده نکنید.

گلیکولیک اسید یا سالیسیلیک و لاکتیک اسید؟

AHAها محلول در آب‌اند و روی سطح پوست کار می‌کنند، اما BHA در چربی حل می‌شود و داخل منفذ نفوذ می‌کند. تفاوت‌ها را کامل در راهنمای AHA و BHA توضیح داده‌ایم. اگر پوست چرب دارید، لایه‌بردار BHA ۲٪ پائولاز چویس کار منافذ را بهتر انجام می‌دهد. ترکیب گلیکولیک با نیاسینامید یا ویتامین سی ممکن است، اما در نوبت‌های جدا (مثلا ویتامین سی صبح و گلیکولیک شب).

عوارض و نکات ایمنی گلیکولیک اسید

سوزش خفیف، قرمزی و پوسته‌ریزی ملایم در ابتدا شایع است. حساسیت به آفتاب هم بالا می‌رود، پس ضدآفتاب جدی لازم است. علائم لایه‌برداری بیش از حد:

• پوست براق و کشیده مثل پلاستیک.
• قرمزی و سوزش حتی با آبرسان ساده.
• جوش‌های ریز ناگهانی و پوسته‌های ریز.

در این حالت همه اسیدها، رتینول و ویتامین سی را ۲ تا ۴ هفته کنار بگذارید و فقط شوینده ملایم، آبرسان ترمیم‌کننده (سرامید) و ضدآفتاب بزنید.

گلیکولیک اسید چطور روی پوست کار می‌کند؟

سلول‌های لایه شاخی با پیوندهایی شبیه چسب به هم متصل‌اند. گلیکولیک اسید این چسب را در pH پایین (معمولا بین ۳ تا ۴) ضعیف می‌کند و سلول‌های مرده راحت‌تر جدا می‌شوند. در نتیجه تجدید سلولی تسریع می‌شود و پوست تازه‌تر نمایان می‌شود. اثر این اسید به درصد و pH فرمول بستگی دارد، نه فقط درصد روی بسته؛ یک تونر ۷٪ با pH مناسب ممکن است از شوینده ۱۰٪ مؤثرتر باشد، چون شوینده بلافاصله شسته می‌شود.

مطالعات آرایشی نشان می‌دهند استفاده منظم از AHAها می‌تواند در بلندمدت ضخامت اپیدرم را حفظ و ظاهر چین‌های ریز را بهتر کند، اما این نتیجه به ماه‌ها مصرف و محافظت از آفتاب بستگی دارد و وعده‌ای قطعی نیست.

برنامه هفتگی نمونه برای شروع

صبح‌ها همیشه ضدآفتاب با SPF حداقل ۳۰ بزنید. پس از ۴ تا ۶ هفته اگر پوست راضی بود و قرمزی نداشت، می‌توانید دفعات را افزایش دهید یا به غلظت بالاتر بروید؛ در غیر این صورت همان برنامه را ادامه دهید.

انتخاب محصول بر اساس مشکل پوست

• پوست کدر و لک‌دار: تونر گلیکولیک ۵ تا ۷٪ در کنار ضدآفتاب و نیاسینامید.
• پوست چرب و دارای منافذ گرفته: محصول ترکیبی AHA و BHA که هم سطح و هم داخل منفذ را پاک می‌کند.
• پوست خشک: درصد پایین و دفعات کم؛ بهتر است لاکتیک اسید را در نظر بگیرید.
• پوست حساس یا مستعد قرمزی: از گلیکولیک اسید پرهیز کنید یا فقط درصد خیلی پایین و در شوینده.
• لک‌های پس از جوش: گلیکولیک در درصد پایین با نیاسینامید و ضدآفتاب.

باورهای رایج درباره گلیکولیک اسید

«هر چه بیشتر پوسته‌ریزی کند، بهتر است.» غلط؛ پوسته‌ریزی شدید یعنی تخریب سد پوست. «گلیکولیک اسید پوست را سفید می‌کند.» فقط کدری سطحی را برمی‌دارد و لک را کمرنگ‌تر نشان می‌دهد. «در تابستان نباید استفاده شود.» می‌توان استفاده کرد اما ضدآفتاب جدی و دفعات کمتر لازم است. «شوینده‌های اسیدی جای تونر را می‌گیرند.» خیر؛ تماس کوتاه آن‌ها اثر کمتری دارد.

گلیکولیک اسید را با چه موادی ترکیب کنیم؟

ترکیب‌های مناسب: هیالورونیک اسید، سرامید، پانتنول و نیاسینامید (در نوبت جدا یا با درصد کم). ترکیب‌های پرخطر: رتینول، ویتامین سی با pH پایین، سایر اسیدها (BHA، PHA) و بنزوئیل پراکسید در یک شب. قاعده ساده این است که در هر شب فقط یک ماده «فعال قوی» داشته باشید و شب بعد با یک ماده ترمیمی جبران کنید. همچنین روی پوستی که اخیرا اپیلاسیون، لیزر یا لایه‌برداری حرفه‌ای شده، گلیکولیک اسید نزنید.

مراقبت بعد از لایه‌برداری و ترمیم سد پوستی

بعد از هر نوبت گلیکولیک اسید، پوست چند ساعت حساس‌تر است. از آبرسان‌های حاوی سرامید، پانتنول، هیالورونیک اسید و ماده‌های آرام‌کننده مثل سنتلا استفاده کنید و تا فردا از اسکراب، برس صورت و دستگاه‌های پاک‌کننده پرهیز کنید. اگر پوستتان کشیده یا سوزان بود، شب بعد حتما استراحت بدهید. همچنین محصولات اسیدی را در جای خنک و دور از نور نگه دارید، چون حرارت و نور pH و پایداری فرمول را تغییر می‌دهند. به یاد داشته باشید که تاریخ مصرف بعد از باز شدن معمولا ۶ تا ۱۲ ماه است و استفاده از محصول قدیمی نتیجه غیرقابل پیش‌بینی دارد.

محصولات پیشنهادی گلیکولیک اسید

برای مقایسه همه گزینه‌ها، لایه‌بردار صورت را در فروشگاه بررسی کنید. اگر روش لایه‌برداری فیزیکی ملایم‌تر می‌خواهید، کرم لایه‌بردار نوتروژینا Bright Boost انتخاب دیگری است.

سوالات متداول

گلیکولیک اسید با رعایت درصد، تدریج و ضدآفتاب می‌تواند پوست کدر را به‌طرز محسوسی شاداب کند. برای شروع، تونر و لایه‌بردار صورت آرازیب را بررسی کنید.