ترک پا؛ علت و درمان خانگی ترک پاشنه با کرم مناسب

ترک پا از چیست؟

ترک پا از خشکی و ضخیم شدن پوست پاشنه ایجاد می‌شود: پوست این ناحیه غدد چربی تقریباً ندارد، زیر فشار وزن بدن کش می‌آید و وقتی انعطافش را از دست بدهد، شکاف برمی‌دارد. هوای خشک، دمپایی باز، ایستادن طولانی و دوش آب داغ این روند را تندتر می‌کنند.

خبر خوب این است که ترک پای سطحی با یک روتین ساده شبانه، کرمی غنی و کمی حوصله در یک تا دو هفته بهتر می‌شود. در این راهنما علت‌ها، روش مرحله‌به‌مرحلهٔ خانگی، نقش اوره و گلیسیرین، کرم‌های مناسب و اشتباه‌های رایج را می‌خوانید.

عوامل رایج ایجاد ترک پاشنه

پاشنه از ضخیم‌ترین لایهٔ شاخی بدن پوشیده شده است. وقتی رطوبت این لایه کم شود، پوست سخت می‌شود و با هر قدم، لبه‌های پاشنه به اطراف باز می‌شوند و شکاف می‌افتد. مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:

• هوای سرد و خشک: رطوبت پایین هوا و گرمای بخاری آب پوست را می‌گیرد؛ برای تصویر کامل‌تر فصل سرد به مراقبت پوست در زمستان سر بزنید.
• دمپایی و کفش باز: پاشنه آزاد می‌ماند و روی آن فشار بیشتری می‌آید.
• ایستادن یا راه رفتن طولانی: فشار مداوم باعث ضخیم شدن پوست و کشیدگی آن می‌شود.
• آب داغ و صابون قوی: چربی طبیعی پوست را می‌شوید.
• اضافه‌وزن و کفش نامناسب: فشار روی پاشنه را بیشتر می‌کند.
• عدم استفاده از کرم: پاها معمولاً از روتین پوستی جا می‌مانند.

ترک پا نشانه چیست و کی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در بیشتر افراد ترک پا نشانهٔ ساده‌ای از خشکی پوست و فشار مکانیکی است، نه یک بیماری. با این حال گاهی همراه با شرایط دیگری دیده می‌شود، مثلاً دیابت، کم‌کاری تیروئید یا عفونت‌های قارچی پا، و تشخیص آن بر عهدهٔ پزشک است.

همچنین اگر پوسته‌ریزی با خارش و قرمزی بین انگشتان همراه است، احتمال قارچ وجود دارد و کرم مرطوب‌کننده به‌تنهایی کافی نیست.

درمان خانگی ترک پاشنه در ۴ مرحله

برای ترک پای خانگی، توالی و نظم از انتخاب محصول مهم‌تر است. این روتین را سه تا چهار شب در هفته انجام دهید و در بقیهٔ شب‌ها فقط کرم و جوراب را تکرار کنید:

1. خیساندن ۱۰ دقیقه‌ای: پاها را در آب ولرم (نه داغ) قرار دهید تا لایهٔ شاخی نرم شود. افزودن کمی صابون ملایم بس است.
2. سوهان ملایم: پس از خشک کردن نسبی، فقط یک بار با فشار کم روی ناحیهٔ ضخیم سوهان بکشید. هدف نازک کردن پوست است، نه برداشتن همهٔ آن. اگر سوهان کنترل‌شده می‌خواهید، سوهان پا برقی گزینهٔ راحتی است.
3. کرم غلیظ: بلافاصله لایه‌ای ضخیم از کرم حاوی اوره یا گلیسیرین بمالید و روی پاشنه‌ها ماساژ دهید.
4. جوراب نخی شبانه: برای اینکه کرم روی ملافه نرود و رطوبت بیشتر قفل شود، جوراب نخی بپوشید.

هر چند وقت یک‌بار؟

سوهان را بیش از دو بار در هفته نکشید؛ پوست پاشنه برای دفاع از خودش ضخیم می‌شود و سوهان زیاد فقط آن را تحریک می‌کند. اما کرم را می‌توانید هر شب و حتی صبح پس از دوش بزنید.

ترک سطحی یا ترک شدید؟ چطور تشخیص دهیم

همهٔ ترک‌ها یک‌جور نیستند و انتخاب روش به عمق شکاف بستگی دارد. جدول زیر راهنمای ساده‌ای است:

اگر ترک شما در گروه آخر قرار دارد، به‌جای آزمون و خطا زمان را از دست ندهید؛ زخم باز در پا می‌تواند عفونی شود.

روش درست مالیدن کرم روی پاشنه

مقدار کرم و روش مالیدن آن به‌اندازهٔ انتخاب محصول اهمیت دارد. لایه‌ای به ضخامت یک نخود برای هر پاشنه بردارید و با حرکات دورانی از پاشنه تا کف پا ماساژ دهید تا جذب شود. روی ترک‌ها کمی بیشتر بمالید، اما بین انگشتان کرم نزنید چون رطوبت زیاد آن‌جا زمینهٔ رشد قارچ را فراهم می‌کند. اگر کرم شما سبک است، یک لایهٔ نازک وازلین روی آن بکشید تا رطوبت بماند. این ترفند «اسلاگینگ پا» نام دارد و برای زمستان بسیار مؤثر است.

چه کسانی بیشتر در معرض ترک پا هستند؟

افرادی که ساعت‌ها سر پا کار می‌کنند، پوست بسیار خشک دارند، در مناطق سرد یا کم‌رطوبت زندگی می‌کنند یا اضافه‌وزن دارند، بیشتر دچار ترک پاشنه می‌شوند. سن بالا هم چون پوست رطوبت و کشسانی کمتری دارد، خطر را افزایش می‌دهد. بارداری نیز به‌دلیل افزایش وزن و تغییر نحوهٔ راه رفتن گاهی ترک پا را بیشتر می‌کند؛ در این دوران از کرم‌های ملایم و بدون عطر استفاده کنید و در صورت شک از پزشک بپرسید.

اوره، گلیسیرین و سرامید؛ کدام برای ترک پا بهتر است؟

اوره برای چی خوبه؟ اوره (Urea) در غلظت‌های پایین رطوبت را در پوست نگه می‌دارد و در غلظت‌های ۱۰ تا ۲۵ درصد لایه‌های ضخیم و خشک را نرم و شل می‌کند؛ به همین دلیل در کرم‌های ترک پا بسیار رایج است. اما ترکیبات دیگر هم هر کدام کار خودشان را دارند:

در عمل بهترین نتیجه از ترکیب این‌هاست: اوره برای نرم کردن، گلیسیرین برای آبرسانی و یک لایهٔ اکلوسیو برای ماندگاری. اگر می‌خواهید دربارهٔ ترمیم سد پوستی بیشتر بدانید، مقالهٔ سرامید چیست را بخوانید.

کرم‌های مناسب ترک پا

برای پاشنه، کرم باید غلیظ‌تر از لوسیون معمول باشد. در دستهٔ کرم ترک دست و پا فروشگاه گزینه‌هایی با بافت‌ها و رده‌های قیمتی مختلف از اقتصادی تا متوسط وجود دارد. انتخاب‌های زیر را برای روتین شبانه در نظر بگیرید:

کرم‌های چندمنظوره را می‌توانید روی دست و آرنج و زانو هم بزنید. پاشنه‌های خیلی ضخیم معمولاً به یک بافت غنی‌تر یا استفاده از وازلین روی کرم نیاز دارند.

بعد از بهبود چه کنیم؟

وقتی ترک‌ها بسته شد، روتین را رها نکنید. هفته‌ای دو بار خیساندن و سوهان بسیار ملایم، کرم روزانه و جوراب نخی شبانه کافی است تا پاشنه نرم بماند. اگر چند ماه بعد دوباره ترک برگشت، احتمالاً کفش، وزن یا شرایط پوستی دیگری در کار است و باید با پزشک در میان بگذارید. به‌خاطر داشته باشید که پاها هم مثل صورت به مراقبت پایدار نیاز دارند، نه فقط وقتی ترک می‌خورند.

اشتباهات رایج: جوش شیرین، تیغ و سوهان زیاد

توصیه‌های خانگی زیادی دربارهٔ ترک پا می‌شنوید که برخی از آن‌ها بیشتر آسیب می‌زنند:

• جوش شیرین و لیمو: هر دو تعادل اسیدی پوست را به‌هم می‌زنند و روی ترک می‌سوزانند. ترکیب وازلین با جوش شیرین یا لیمو توصیه نمی‌شود و تنها پوست را بیشتر تحریک می‌کند.
• تیغ و ابزار برنده: برداشتن پوست با تیغ احتمال زخم و عفونت را بالا می‌برد و پوست به‌شدت ضخیم‌تر برمی‌گردد.
• سوهان زیاد: هرچه بیشتر پوست را بسایید، بدن آن را سریع‌تر ضخیم می‌کند و ترک عمیق‌تر می‌شود.
• کرم معطر روی ترک باز: عطر و الکل باعث سوزش و حساسیت می‌شوند.
• آب خیلی داغ: پوست را بیشتر خشک می‌کند.

اگر ترک پای شدید دارید، سعی نکنید همه‌چیز را یک شبه حل کنید؛ ثبات در روتین و استفادهٔ هر شب از کرم و جوراب مؤثرتر از هر روش تهاجمی است.

جوراب و کفش مناسب برای پاشنه‌های حساس

پوشش پا نقش مهمی در جلوگیری از ترک دارد. جوراب نخی یا بامبو رطوبت را بهتر از الیاف مصنوعی تنظیم می‌کند و پاشنه را خفه نمی‌کند. جوراب‌های بسیار تنگ لبهٔ پاشنه را فشرده می‌کنند و بهتر است کنار گذاشته شوند. در انتخاب کفش به این نکات توجه کنید:

• کفی نرم و ضربه‌گیر که فشار وزن را پخش کند.
• پاشنهٔ بسته یا نیمه‌بسته که پوست را از باد و خشکی دور نگه دارد.
• اندازهٔ درست؛ کفش گشاد باعث لغزش و اصطکاک روی پاشنه می‌شود.
• تعویض به‌موقع کفش‌های فرسوده که کفی‌شان صاف شده است.

برای شب‌ها می‌توانید از جوراب‌های نخی نازک استفاده کنید که روی کرم قرار می‌گیرند. اگر کرم زیادی روی ملافه مانده، یعنی مقدارش بیش از نیاز بوده و باید کمی کمتر بردارید. در طول روز هم اگر پاشنه‌هایتان خشک شد، کرم تیوپی کوچکی در کیف داشته باشید و در فرصت‌های کوتاه به‌ویژه بعد از وضو یا شستن پا آن را بمالید. این عادت ساده پوست را از خشک شدن بیش از حد حفظ می‌کند و فاصلهٔ بین مراقبت‌های شبانه را پر می‌کند.

پیشگیری از ترک پا در زمستان

• بعد از حمام و روی پوست نمناک کرم بزنید، به‌ویژه شب‌ها.
• در منزل کفش یا دمپایی بسته و جوراب نخی بپوشید.
• دوش را ولرم و کوتاه بگیرید و پاها را آرام خشک کنید.
• برای کل بدن از لوسیون یا روغن استفاده کنید؛ تفاوت آن‌ها در تفاوت روغن بدن و لوسیون بدن توضیح داده شده است.
• همزمان از دست‌ها مراقبت کنید؛ راهنمای مراقبت از پوست دست در زمستان روتین مشابهی دارد.
• آب کافی بنوشید و از رطوبت‌ساز اتاق خواب استفاده کنید.

سوالات متداول

با کمی نظم شبانه، پاشنه‌های نرم و بدون ترک دور از دسترس نیست. برای شروع می‌توانید از میان انواع کرم ترک دست و پا آرازیب کرم مناسب خود را انتخاب کنید.