مراقبت پوست در زمستان؛ راهنمای کامل صورت، دست، لب و بدن

چرا پوست در زمستان خشک و حساس می‌شود؟

مراقبت پوست در زمستان باید جدی گرفته شود چون سرما، باد، رطوبت پایین هوا و گرمای بخاری و شوفاژ همگی آب پوست را کم می‌کنند و سد دفاعی آن را ضعیف می‌سازند. نتیجه کشیدگی، پوسته‌ریزی، قرمزی، خارش و ترک است. راه‌حل، روتینی ملایم‌تر با آبرسانی بیشتر و کرم غنی‌تر است.

در این راهنما روتین صبح و شب صورت، تغییر روتین بر اساس نوع پوست، لزوم ضدآفتاب در زمستان و مراقبت از دست، لب، پا و بدن را مرحله‌به‌مرحله می‌خوانید. اگر پوست شما اساساً خشک است، مقاله‌های روتین پوست خشک و دهیدراته و آبرسانی پوست در خانه را هم ببینید.

سد دفاعی پوست در سرما چه می‌شود؟

لایهٔ بیرونی پوست مثل دیواری از سلول‌های مرده و چربی‌های طبیعی (سرامید، کلسترول و اسیدهای چرب) است که آب را داخل پوست نگه می‌دارد. در هوای سرد و خشک، تبخیر آب از سطح پوست بیشتر می‌شود و چربی‌های طبیعی هم کمتر ترشح می‌شوند. وقتی این دیوار ترک بردارد، پوست زودتر تحریک می‌شود، قرمز می‌شود و محصولات همیشگی هم ناگهان می‌سوزانند. به همین دلیل بسیاری از افراد که در تابستان مشکلی نداشتند، در زمستان حس می‌کنند پوستشان «حساس شده» است. تغییر روتین به‌جای عوض کردن همهٔ محصولات، معمولاً کافی است.

نشانه‌های خشکی پوست در زمستان

• کشیدگی پوست بعد از شستشو
• پوسته‌ریزی و زبری، به‌ویژه دور بینی و چانه
• قرمزی و خارش، مخصوصاً ساق پا و دست
• لب‌های ترک‌خورده و پاشنه‌های خشک
• ماندگاری کمتر آرایش و ظاهر ماتِ پوست

روتین پوستی زمستان برای صورت (صبح و شب)

روتین پوستی زمستان باید ساده، ملایم و آبرسان باشد. در اینجا نمونهٔ روتین مرحله‌به‌مرحله آورده شده که برای بیشتر پوست‌ها مناسب است:

روتین صبح

1. شستشو: فقط با آب ولرم یا یک شوینده بسیار ملایم کرمی.
2. تونر آبرسان: تونر بدون الکل روی پوست نمدار.
3. سرم آبرسان: سرم حاوی هیالورونیک اسید یا گلیسیرین.
4. کرم غنی‌تر: مرطوب‌کنندهٔ مقاوم‌تر در برابر سرما.
5. ضدآفتاب: ضدآفتاب کرمی با SPF ۳۰ یا بالاتر.

روتین شب

1. پاک‌کردن آرایش یا ضدآفتاب با ژل یا شیر پاک‌کن ملایم.
2. شستشو با شوینده ملایم، نه فوم قوی.
3. تونر یا اسنس برای آبرسانی لایه‌ای.
4. سرم یا درمان هدفمند (در شب‌های مناسب).
5. کرم شب غنی و در صورت خشکی زیاد، یک لایهٔ نازک بالم یا روغن روی کرم.

برای انتخاب کرم زمستانی، به دستهٔ کرم مرطوب‌کننده سر بزنید. نمونه‌هایی از محصولات مناسب پوست خشک و آبرسان:

شوینده را چطور انتخاب کنیم؟

شوینده در زمستان باید فقط آلودگی و ضدآفتاب را پاک کند، نه چربی طبیعی پوست را. نشانهٔ شوینده مناسب این است که بعد از شستشو احساس کشیدگی نکنید. شوینده‌های کرمی، شیری و ژل‌های ملایم برای پوست خشک و حساس بهتر از فوم‌های پرکف هستند. شب‌ها اگر آرایش یا ضدآفتاب مقاوم دارید، دو مرحله شستشو (پاک‌کنندهٔ روغنی یا شیری و بعد شوینده ملایم) نتیجهٔ بهتری می‌دهد. شستشوی بیش از دو بار در روز لازم نیست؛ صبح‌ها فقط با آب ولرم هم کافی است، به‌خصوص برای پوست خشک.

ماسک و مراقبت هفتگی

هفته‌ای یک تا دو بار می‌توانید ماسک آبرسان یا ماسک شبانه استفاده کنید. ماسک‌های ورقه‌ای آبرسان یا ماسک‌های کرمی غنی، رطوبت ذخیره‌شده را بیشتر می‌کنند. ماسک‌های گلی و ضدجوش را در زمستان فقط روی نواحی چرب مثل ناحیهٔ T به کار ببرید و بیش از ۱۰ دقیقه نگه ندارید. اگر پوست‌تان حساس است، پیش از استفاده از هر محصول جدید تست پوستی بزنید.

مراقبت پوست در زمستان بر اساس نوع پوست

هر پوستی در زمستان تغییر می‌کند، اما نیازها یکسان نیستند. جدول زیر راهنمای سریع است:

پوست چرب هم در زمستان می‌تواند دهیدراته شود؛ یعنی چربی دارد اما آب ندارد. در این حالت به‌جای حذف مرطوب‌کننده، یک آبرسان سبک ژلی و بدون روغن به‌کار ببرید. در هوای سرد، دفعات اسید و لایه‌برداری را کم کنید چون پوست حساس‌تر است؛ برای آشنایی با اسیدها AHA و BHA را ببینید و اگر مبتدی هستید، با ملایم‌ترین غلظت شروع کنید.

مواد مؤثر برای آبرسانی پوست در زمستان

برای آبرسانی پوست در زمستان باید سه گروه ماده را در کنار هم داشته باشید. اگر فقط یکی از آن‌ها را مصرف کنید، پوست باز هم کشیدگی دارد:

بهترین روش این است که آبرسان را روی پوست نمدار بزنید و بلافاصله با کرمی که ترکیبی از نرم‌کننده و محافظ دارد آن را قفل کنید. پوست‌های بسیار خشک می‌توانند شب‌ها یک لایهٔ نازک روغن یا بالم هم اضافه کنند. دربارهٔ نقش سرامید در ترمیم سد پوستی در سرامید چیست نیز می‌توانید بخوانید.

مراقبت از پوست در پاییز و زمستان؛ انتقال تدریجی روتین

بهتر است روتین را قبل از اینکه پوست آسیب ببیند تغییر دهید. در پاییز که هوا خنک و کم‌رطوبت می‌شود، مراحل زیر را کم‌کم اجرا کنید:

1. دو هفته اول: مرطوب‌کننده را کمی غنی‌تر کنید و سرم آبرسان اضافه کنید.
2. هفتهٔ سوم: دفعات اسید و ریتینول را کاهش دهید و ببینید پوست چه واکنشی دارد.
3. با سرد شدن هوا: شوینده را ملایم کنید و برای شب‌ها از کرم یا بالم غنی‌تر استفاده کنید.
4. تغییر کامل روتین: ضدآفتاب کرمی را جایگزین ضدآفتاب‌های خشک و مات کنید.

این انتقال تدریجی به پوست فرصت می‌دهد تا خود را با شرایط جدید سازگار کند و از آسیب ناگهانی و حساسیت جلوگیری می‌کند. اگر در تابستان از ضدآفتاب ژلی یا مایع استفاده می‌کردید و حالا پوستتان کش می‌آید، بهتر است ضدآفتاب کرمی مرطوب‌کننده‌دار انتخاب کنید.

اشتباه‌های رایج مراقبت پوست در سرما

• شستن صورت با آب داغ: آب داغ چربی طبیعی را می‌شوید و قرمزی را بیشتر می‌کند؛ ولرم کافی است.
• اسکراب زیاد: پوست خشک در زمستان حساس‌تر است و لایه‌برداری قوی ترک را افزایش می‌دهد.
• حذف مرطوب‌کننده در پوست چرب: پوست چرب هم دهیدراته می‌شود و برای جبران، چربی بیشتری ترشح می‌کند.
• ادامهٔ همان روتین تابستانی: ژل‌کرم سبک تابستان در سرما کافی نیست.
• نزدیک نشستن به بخاری: هوای داغ خشک پوست را بیشتر کم‌آب می‌کند.
• رها کردن ضدآفتاب: UVA در سرما هم فعال است.
• لب لیسیدن: این عادت لب را خشک‌تر می‌کند.

اگر یکی از این اشتباه‌ها را انجام می‌دهید، نگران نباشید؛ تغییر آن‌ها معمولاً ظرف چند روز اثر خود را نشان می‌دهد.

پوست سر و مو در زمستان

پوست سر هم مثل صورت در سرما خشک می‌شود و پوسته‌ریزی یا خارش می‌گیرد. شامپوی ملایم و بدون سولفات قوی برای خشکی پوست سر را انتخاب کنید، با آب ولرم بشویید و بعد از شستشو سر را مرطوب‌کننده بدهید. شستن مو با آب خیلی داغ و استفادهٔ زیاد از سشوار داغ خشکی را بیشتر می‌کند. اگر ریزش مو یا پوسته‌ریزی شدید و ماندگار دارید، به پزشک یا متخصص پوست مراجعه کنید؛ همیشه خشکی ساده نیست.

پوشیدن کلاه پشمی هم می‌تواند باعث اصطکاک و الکتریسیتهٔ ساکن مو شود؛ در صورت امکان زیر کلاه از پارچهٔ نرم‌تری مثل ساتن یا نخ استفاده کنید.

رطوبت و دمای محیط خانه

یکی از مهم‌ترین عوامل خشکی پوست، هوای خشک داخل خانه است. رطوبت مناسب برای راحتی پوست و راه‌های هوایی بین ۴۰ تا ۵۰ درصد است. اگر رطوبت‌ساز ندارید، می‌توانید ظرفی آب کنار بخاری بگذارید یا لباس خیس را در اتاق پهن کنید. دمای اتاق را بیش از حد بالا نبرید؛ ۲۰ تا ۲۲ درجه برای بیشتر افراد مناسب است. شب‌ها هم اتاق خواب را قبل از خواب تهویهٔ مختصر کنید و در حین خواب بخاری را کم کنید.

آب، تغذیه و سبک زندگی

پوست سالم فقط از بیرون ساخته نمی‌شود. نوشیدن کافی آب، مصرف چربی‌های سالم (مثل ماهی، آجیل و روغن زیتون) و میوه و سبزی به سلامت پوست کمک می‌کند. البته نوشیدن بیش از حد آب پوست خشک را «درمان» نمی‌کند و مرطوب‌کننده را جایگزین نمی‌شود. خواب کافی و کاهش استرس هم در بازسازی سد پوستی مؤثرند. سیگار و کم‌خوابی پوست را کدر و خشک می‌کنند.

ضد آفتاب در زمستان لازم است؟

بله، ضدآفتاب در زمستان هم لازم است. پرتو UVA که عامل پیری و لک است، در روزهای ابری و سرد هم از ابرها و شیشه عبور می‌کند و برف تا حدی نور را بازتاب می‌دهد و دوز تابش را بیشتر می‌کند. اگر ضدآفتاب را در زمستان کنار بگذارید، پوست شما را در برابر لک و چروک بی‌دفاع رها کرده‌اید.

برای پوست خشک، ضدآفتاب کرمی و آبرسان مناسب‌تر است و در صورت بودن بیرون خانه، هر ۲ ساعت تمدید کنید. اگر بیشتر وقتتان داخل خانه است، یک بار مصرف صبح کافی است.

مراقبت از دست‌ها در سرما

دست‌ها بیشتر از هر جای دیگری با آب، صابون و سرما سروکار دارند. روتین کوتاه آن این است: بعد از هر شستشو کرم بزنید، در بیرون دستکش بپوشید و هنگام ظرف‌شستن از دستکش لاستیکی استفاده کنید. راهنمای کامل را در مراقبت از پوست دست در زمستان خواندیم. برای انتخاب کرم مناسب دست، دستهٔ کرم دست و صورت را ببینید.

ترک لب در زمستان و راه پیشگیری

علت ترک لب در زمستان این است که لب غدهٔ چربی ندارد و هوای سرد و لیسیدن مداوم آن را خشک‌تر می‌کند. در طول روز بالم ترمیم‌کننده بزنید و شب‌ها لایهٔ ضخیم‌تری بمالید. اطلاعات بیشتر را در ترک لب؛ علت‌ها و راه‌های درمان بخوانید و برای انتخاب بالم به بالم لب سر بزنید.

پاها و پوست بدن در زمستان

پاشنه‌ها پوست ضخیم و بدون غدهٔ چربی دارند و در زمستان ترک می‌خورند. روتین شبانهٔ کوتاه (خیساندن، سوهان ملایم، کرم غلیظ و جوراب نخی) را در ترک پا و درمان ترک پاشنه توضیح داده‌ایم.

برای بدن، لوسیون را بلافاصله بعد از حمام روی پوست نمدار بمالید تا رطوبت قفل شود. اگر پوست بسیار خشک است، می‌توانید روغن بدن را روی لوسیون به کار ببرید؛ ترتیب دقیق در تفاوت روغن بدن و لوسیون بدن آمده است و گزینه‌ها را در لوسیون و روغن بدن ببینید. دوش را ولرم و کوتاه بگیرید، نه با آب داغ.

پوست حساس و مستعد اگزما در سرما

در افراد با پوست حساس یا سابقهٔ اگزما، زمستان معمولاً فصل بدتر شدن علائم است. خارش، قرمزی، پوسته‌های ضخیم و پوست خشک و ترک‌خورده نشانه‌های رایج‌اند. برای کاهش تحریک این راهکارها کمک می‌کنند:

• محصولات بدون عطر و رنگ و با فهرست مواد کوتاه انتخاب کنید.
• مرطوب‌کننده را حتی چند بار در روز و بلافاصله بعد از دوش بزنید.
• لباس‌های نخی بپوشید و پشم و الیاف زبر را مستقیم روی پوست نگذارید.
• برای شستن لباس از شوینده ملایم و آب‌کشی کامل استفاده کنید.
• از خاراندن بپرهیزید؛ خاراندن ترک و عفونت ایجاد می‌کند.

مرطوب‌کننده‌های حاوی سرامید برای پوست حساس مفیدند چون به بازسازی سد پوستی کمک می‌کنند. به‌یاد داشته باشید که نتیجه معمولاً چند هفته زمان می‌خواهد و باید روتین را حفظ کنید.

آرایش و پوست خشک در زمستان

در زمستان، کرم پودر مات یا پودر زیاد روی پوست خشک پوسته‌ریزی را برجسته می‌کند. پیش از آرایش، لایهٔ آبرسان و ضدآفتاب را کامل جذب کنید، سپس از کرم پودر نرم یا کوشن استفاده کنید. رژگونه و هایلایتر کرمی به جای پودری ظاهر طبیعی‌تر می‌دهند. شب‌ها آرایش را حتماً کامل پاک کنید، زیرا ماندن آرایش روی پوست خشک تحریک را بیشتر می‌کند.

۱۰ عادت زمستانی برای پوست سالم‌تر

1. دستگاه رطوبت‌ساز را در اتاق خواب روشن کنید.
2. آب کافی بنوشید؛ نیاز دقیق بسته به افراد فرق دارد.
3. دوش را ولرم و حداکثر ۱۰ دقیقه بگیرید.
4. لباس پشمی را مستقیم روی پوست حساس نپوشید.
5. برای خشکی و پوسته‌ریزی پوست سر از شامپوی ملایم استفاده کنید.
6. بلافاصله بعد از حمام کرم بزنید.
7. ضدآفتاب را حذف نکنید.
8. لایه‌برداری را کم کنید.
9. در بیرون دستکش و شال بپوشید.
10. عطر مناسب فصل سرد انتخاب کنید؛ عطر گرم یا خنک؟ را ببینید.

چک‌لیست سریع مراقبت زمستانی

اگر وقت کمی دارید، همین چند مورد را به‌عنوان حداقل مراقبت در نظر بگیرید و بقیه را کم‌کم اضافه کنید:

مراقبت از پوست در زمستان کار سختی نیست؛ بیشتر به ثبات و انتخاب درست محصول بستگی دارد. اگر بعد از چند هفته مراقبت منظم هنوز خشکی، خارش یا قرمزی ادامه دارد، نشانه‌ای است که باید با متخصص پوست مشورت کنید. هر پوستی نیاز خودش را دارد و بهتر است روتین را آرام‌آرام تنظیم کنید و بعد از هر تغییر، چند روز واکنش پوست را زیر نظر بگیرید. همچنین مصرف همزمان چند ماده فعال قوی، مانند اسید و ریتینول، در زمستان توصیه نمی‌شود و بهتر است یکی از آن‌ها را برای شب‌های جداگانه نگه دارید یا در فصل سرد کنار بگذارید.

سوالات متداول

با چند تغییر ساده می‌توانید پوست را در تمام فصل سرد نرم و سالم نگه دارید. برای شروع، از میان کرم مرطوب‌کننده آرازیب گزینهٔ دلخواه را انتخاب کنید.